-->
Φυτολόγος
fitologos.blogspot.gr
ΑΡΧΙΚΗ » , » Ο Σαμπούκος

Ο Σαμπούκος

σαμπουκος
Ο σαμπούκος είναι ένα από τα σπάνια φυτά που χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα μέχρι τις ημέρες μας. Υπήρξε ένα από τα φαρμακευτικά φυτά που χρησιμοποιούσαν ο Ιπποκράτης (3ος πΧ) και ο Διοσκουρίδης (1οςμΧ). Η λαϊκή δοξασία αναφέρει ότι, ο σαμπούκος που φυτεύεται σε ένα σπίτι, προστατεύει τους ενοίκους του από τα κακά πνεύματα και τον κεραυνό.
Σε όλα τα μέρη του κόσμου ο σαμπούκος χρησιμοποιείται για φαρμακευτικούς σκοπούς παραδοσιακά στην πρακτική ιατρική. Οι χρήσεις του ήταν ποικίλες, άλλωστε κάθε τμήμα του φυτού χρησιμοποιούνταν για διαφορετικό σκοπό, σαν, διουρητικό, καθαρτικό, αιμοστατικό, αντιδιαβητικό. Ακόμη και σήμερα οι ρίζες, τα φύλλα και τα άνθη χρησιμοποιούνται κατά την παραδοσιακή τους χρήση για την δημιουργία, εγχυμάτων, αφεψημάτων, σιροπιών, λοσιόν, καταπλασμάτων. Επίσης πολλές ενεργές ουσίες του σαμπούκου χρησιμοποιούνται από την φαρμακοβιομηχανία.
ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ
Ο σαμπούκος βοτανικά κατατάσσεται ως εξής:
Οικογένεια: Caprifoliaceae
Γένος: Sambucus
ΕίδοςSambucus nigra
Τα άνθη τους είναι ερμαφρόδιτα, μονήρη που ευρίσκονται σε ζεύγη ή ευρίσκονται σε βότρεις. Η στεφάνη του άνθους έχει κανονική ανάπτυξη. Γενικά, τα άνθη έχουν 5 στήμονες που είναι ενωμένοι με τον σωλήνα της στεφάνης. Ο καρπός τους είναι δρύπη.
Ο σαμπούκος είναι ένας θάμνος που φύεται σε αραιά δάση ή πλησίον ρευμάτων νερού, δηλαδή για να αναπτυχθεί απαιτεί υγρασία. Διακρίνεται από τα μεγάλα σύνθετα, πτεροσχιδή, αντίθετα φύλλα τα οποία συνοδεύονται από 5-7 ωοειδή φυλλάρια τα οποία είναι οδοντωτά και πολύ ελαφρά τριχωτά επάνω στα νεύρα.
Οι ανθοταξίες είναι πολυάριθμες, ομπρελοφόροι κόρυμβοι. Η άνθηση όλων των ανθοταξιών διαρκεί πολλές εβδομάδες όπως επίσης και η άνθηση μέσα στην ίδια ανθοταξία δεν είναι ταυτόχρονη σε όλα τα άνθη. Οι βραχίονες έχουν εντεριώνη λευκού χρώματος και είναι πορώδης ο δε φλοιός τους είναι μαυριδερός, φέρει δε μικρά εξογκώματα.
Οι ώριμοι καρποί του έχουν μαύρο χρώμα ενώ περιέχουν μεγάλες ποσότητες από χυμό πολύ σκούρου ιώδους χρώματος. Το χρώμα των καρπών το δίνουν κυρίως οι ανθοκυάνες που ευρίσκονται στο μεγαλύτερο ποσοστό τους στο εξωκάρπιο, δηλαδή την εξωτερική μεμβράνη που περικλείει τον καρπό.
Οι ποικιλίες του σαμπούκου
Οι αμερικανοί και καναδοί ερευνητές έθεσαν σε κυκλοφορία πολύ ενδιαφέρουσες ποικιλίες, όπως είναι οι κατωτέρω.
ΠΟΙΚΙΛΙΑ
ΕΙΔΟΣ
ΦΥΤΟΥ
ΕΙΔΟΣ ΚΑΡΠΟΣ
ΩΡΙΜΑΝΣΗ
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Adam
Εύρωστο, παραγωγικό
Μεγάλοι
Όψιμη
Johns
Εύρωστο, ύψους μέχρι 3m, παραγωγικό
Πολλοί και μεγάλοι
Πρώιμη
Αντέχει στον παγετό
Victoria
Μέτρια ευρωστία
Μέσου μεγέθους
Πρώιμη
Kent
Μέτρια ευρωστία
Μέσου μεγέθους, πέφτουν εύκολα στην συγκομιδή, υψηλή συγκέντρωση σε ανθοκυάνες
Όψιμη
Καρποί χυμώδεις
York
Εύρωστο
Πολύ μεγάλοι καρποί, πολύ παραγωγικό, μικρή περιεκτικότητα σε ανθοκυάνες
Όψιμη
Χρησιμοποιείται από βιομηχανίες τροφίμων
Nova
Μέσης ευρωστίας
Μέσου μεγέθους, γλυκείς, υψηλή περιεκτικότητα σε ανθοκυάνες
Όψιμη και ομοιόμορφη
Καρποί χυμώδεις
Scotia
Εύρωστο
Μέσου μεγέθους, παραγωγικό
Μέσης περιόδου, ανομοιόμορφη ωρίμανση
Indigene
Μικροί
Εδαφοκλιματικοί παράγοντες
Ο σαμπούκος πρέπει να καλλιεργείται σε περιοχές με μεγάλη ηλιοφάνεια στις οποίες κυκλοφορεί ο αέρας ελεύθερα ώστε να αποφεύγονται οι προσβολές από ασθένειες και εχθρούς αλλά και από πρώιμους παγετούς του φθινοπώρου. Ανέχεται θερμοκρασίες μεταξύ -40C και +38C.
Οι βροχοπτώσεις πρέπει ετησίως να είναι τουλάχιστον 700mm, ώστε να εξασφαλίζεται η καλή παραγωγή, χωρίς να απαιτείται η άρδευση.
Ο σαμπούκος προσαρμόζεται σε μία ποικιλία εδαφών αλλά προτιμά τα μέσης συστάσεως υγρά εδάφη, τα οποία έχουν καλή στράγγιση και ευνοούν την ομαλή βλάστηση των φυτών. Το άριστο ρΗ του εδάφους είναι μεταξύ 5,5- 6,0 αλλά το φυτό αυτό μπορεί να αναπτυχθεί σε έδαφος με ρΗ μέχρι 7,5.
Σαμπούκος
Καλλιεργητικές εργασίες
Το έδαφος που θα δεχθεί την εγκατάσταση της φυτείας του σαμπούκου πρέπει να προετοιμασθεί κατάλληλα πριν από τη φύτευση των φυτών, ώστε να υπάρξουν οι καλύτερες συνθήκες εγκατάστασης, επειδή είναι πολυετές φυτό.
Τα αμμώδη εδάφη που έχουν μικρή γονιμότητα πρέπει να ενισχύονται με μία ποσότητα κομπόστ, ή κοπριάς ή με χλωρή λίπανση ώστε να αυξηθεί η περιεκτικότητα του εδάφους σε οργανική ουσία.
Η φύτευση
Η φύτευση του σαμπούκου γίνεται κυρίως με φυτά που προήλθαν από μοσχεύματα και τα οποία είναι ενός έτους και η φύτευση τους γίνεται στα τέλη του χειμώνα. Μπορεί βέβαια η φύτευση να γίνει οποιαδήποτε περίοδο του έτους αλλά αυτό μπορεί να έχει αρνητικά αποτελέσματα επειδή υπάρχει κίνδυνος να εκτεθούν τα φυτά στο υδατικό στρες που μπορεί να επιβραδύνει τον ρυθμό αναπτύξεως των φυτών. Σε θερμότερες περιοχές η φύτευση κατά το φθινόπωρο δίνει επίσης πολύ καλά αποτελέσματα.
Σε κανονικές φυτείες σαμπούκου η πυκνότητα των φυτών είναι μεταξύ 130-190 φυτά /στρέμμα. Τα φυτά φυτεύονται σε γραμμές που απέχουν 4-5m και σε αποστάσεις επί της γραμμής 1,7 -2m.
Η ενσωμάτωση οργανικής ουσίας πριν από τη φύτευση των φυτών είναι καλή τεχνική. Συνήθως ενσωματώνεται στο έδαφος καλά χωνεμένη κοπριά ή κομπόστ.
Εάν η καλλιέργεια είναι βιολογική τότε η κομπόστ πρέπει να εφαρμόζεται μόνη της ή σε συνδυασμό με οργανικά λιπάσματα όπως είναι η κόπρος των πτηνών, τα άλευρα πτερών, ή το αποξηραμένο αίμα, τα φωσφορικά, τοSulpomag, κλπ.
Η ετήσια λίπανση γίνεται την άνοιξη. Αυτή η λίπανση επιτρέπει την διασφάλιση της ανάπτυξης των φυτών όπως και την υψηλή παραγωγή σε άνθη και καρπούς.
Στην Ελβετία μετά από πειραματισμούς έχει αποδειχθεί ότι ο σαμπούκος για τις ετήσιες ανάγκες του απορροφά 2,4kg/στρ άζωτο, 0,8kg/στρ φωσφόρο και 1,8kg/στρ κάλιο. Σύμφωνα με τις ανάγκες αυτές η λίπανση που συνιστάται είναι η εξής:
6,0 kg/στρ άζωτο
2,0 kg/στρ φωσφόρο
6,0 kg/στρ κάλιο
Η άρδευση
Η άρδευση πρέπει να αρχίζει από το πρώτο έτος μετά την φύτευση. Μπορεί να γίνεται με το σύστημα των σταγόνων με μία ποσότητα που να κυμαίνεται μεταξύ των 25mm/ εβδομάδα. Η περίοδος μεταξύ της ανθήσεως των φυτών και του τέλους της συγκομιδής των καρπών είναι μία κρίσιμος περίοδος και θα πρέπει να γίνεται άρδευση ώστε να εξασφαλίζεται η καλή παραγωγή.
Το κλάδεμα
Οι βλαστοί του σαμπούκου είναι εύθραυστοι, αλλά το γεγονός ότι το φυτό αυτό αναπτύσσεται πολύ γρήγορα και δημιουργεί πολυάριθμους βλαστούς, ισοφαρίζει το μειονέκτημα αυτό. Στις συστηματικές φυτείες του σαμπούκου τα φυτά συνήθως κλαδεύονται μετά το τρίτο έτος από την φύτευση. Το κλάδεμα γίνεται στα τέλη του χειμώνα όταν το φυτό ευρίσκεται σε λήθαργο.
Η συνήθης τεχνική του κλαδέματος του σαμπούκου έχει ως εξής:
Απομακρύνονται πρώτα οι ξηροί ή οι σπασμένοι βλαστοί. Στην συνέχεια απομακρύνονται οι βλαστοί που δεν είναι παραγωγικοί ή είναι λιγότερο παραγωγικοί. Γενικά έχει παρατηρηθεί ότι το πολύ αυστηρό κλάδεμα αδυνατίζει το φυτό του σαμπούκου ενώ ταυτόχρονα συμβάλει στην μείωση της παραγωγής.
Η καταπολέμηση των ζιζανίων
Η εδαφοκάλυψη με πλαστικό είναι καλή τεχνική που επιτρέπει τον έλεγχο των ζιζανίων επάνω στις γραμμές φυτεύσεως ενώ ταυτόχρονα βοηθά την διατήρηση της υγρασίας στο έδαφος.
Η εδαφοκάλυψη με φυτικά υπολείμματα όπως είναι οι ξεροί φλοιοί των δένδρων, τα πριονίδια είναι πιο οικονομική εργασία αλλά μειονεκτεί σε αποτελεσματικότητα σε σχέση με τη εδαφοκάλυψη με το πλαστικό αλλά και από το γεγονός ότι πρέπει η εδαφοκάλυψη αυτή να ανανεώνεται κάθε χρόνο.
Η εγκατάσταση χλωρής λίπανσης μεταξύ των γραμμών φυτεύσεως με ένα σανοδοτικό φυτό σε πολλές περιπτώσεις συνιστάται.
Ο πολλαπλασιασμός
Οι σπόροι είναι πολύ μικροί, ένα κιλό καρπών περιέχει μέχρι 641000 σπόρους. Η βλαστικότητα των σπόρων γενικά είναι υψηλή αλλά τα φυτάρια που παράγονται δεν είναι ομοιογενή και γι αυτό αποφεύγεται ο πολλαπλασιασμός του με αυτή την μέθοδο.
Ο σαμπούκος πολλαπλασιάζεται εύκολα με ξυλώδη ή ημι-ξυλώδη μοσχεύματα. Στα τέλη του χειμώνα όταν ακόμη το φυτό ευρίσκεται σε λήθαργο, λαμβάνονται μοσχεύματα που έχουν τουλάχιστον δύο οφθαλμούς, από ετήσιους βλαστούς και στη συνέχεια φυτεύονται σε γραμμές σε φυτώριο ή απευθείας στον αγρό όπου θα είναι η οριστική τους θέση.
Ο πολλαπλασιασμός μπορεί να γίνει και με παραφυάδες ή με τμήματα ριζών ή ακόμη και με σπόρους σε θερμοκήπιο. Αυτές οι μέθοδοι δεν χρησιμοποιούνται πολύ επειδή η μέθοδος των μοσχευμάτων δίνει πολύ καλά αποτελέσματα, και είναι πολύ εύκολη.
Εχθροί και ασθένειες
Ένα έντομο που προκαλεί σοβαρές ζημιές στον σαμπούκο είναι οDesmocerus palliates. Ζημιές στον σαμπούκο προκαλεί ένα λεπιδόπτερο τοAchatodes zeae. Το τέλειο έντομο γεννά επάνω στους νέους βλαστούς του σαμπούκου. Οι εκκολαπτόμενες κάμπιες εισέρχονται στην συνέχεια στους βλαστούς από τους οποίους τρέφονται και αναπτύσσονται.
Το Malacosoma americanum προσβάλλει το φύλλωμα του σαμπούκου. Η αντιμετώπιση του γίνεται με την απομάκρυνση και το κάψιμο των προσβεβλημένων βλαστών.
Άλλα έντομα που προσβάλλουν τον σαμπούκο είναι ο τετράνυχος (Tetranychus urticae), οι αφίδες, ο άλτις της πατάτας (Epitrix cucumens), ο θρίπας, η ψώρα του σαν ζοζέ (Quadraspidiotus perniciosus), oPseudococcus maritimus, κλπ.
Ο σαμπούκος δεν προσβάλλεται από πολλές ασθένειες, όμως υπάρχει κίνδυνος να παρουσιασθούν ασθένειες που προέρχονται από μύκητες του τύπου του Verticillium.
Άλλη ασθένεια που προσβάλλει τον σαμπούκο είναι ο περονόσπορος ο οποίος προσβάλλει τους βλαστούς και τους καρπούς στα τέλη του καλοκαιριού και στην αρχή του φθινοπώρου. μία άλλη ασθένεια που προέρχεται από τον ιό της δακτυλιωτής στιγμάτωσης της ντομάτας, που είναι μία σοβαρή ασθένεια.
Άλλες ασθένειες που προκαλούν έλκη στον σαμπούκο είναι αυτές που προκαλούνται από την Cytospora, την Necria και την Sphaeropsis.
Τα πτηνά προκαλούν μεγάλες ζημιές στις φυτείες του σαμπούκου σε πολλές περιπτώσεις. Το δίχτυ προστασίας αποτελεί ένα αποτελεσματικό μέσον προστασίας της φυτείας του σαμπούκου.
Τα κυριότερα ζώα εχθροί του σαμπούκου είναι διάφορα τρωκτικά, λαγοί, τυφλοπόντικες, ελάφια, κλπ που κατατρώγουν τα φύλλα και τους καρπούς. Ο ηλεκτρικός φράκτης είναι απαραίτητος για την προστασία του φυτού από αυτούς τους εχθρούς.
Σαμπούκος
Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
Οι καρποί αποκτούν την ωριμότητα τους από τα μέσα Αυγούστου μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου ανάλογα την ποικιλία. Η διάρκεια της πλήρους ωρίμανσης κυμαίνεται μεταξύ 5-15 ημέρες. Η συγκομιδή γίνεται σε 2-3 «χέρια» ανάλογα με την ωριμότητα των καρπών.
Η συλλογή των καρπών γίνεται με τα χέρια με την αποκοπή των μίσχων των καρποφοριών με το ψαλίδι.
Η συλλογή των ανθέων γίνεται προοδευτικά όπως γίνεται και με τους καρπούς. Τα άνθη συγκομίζονται όταν οι ανθοταξίες έχουν φθάσει στο άριστο στάδιο αναπτύξεως. Το χρώμα των ανθέων πρέπει να είναι λευκό κρεμώδες. Η συγκομιδή των ανθέων που γίνεται στην αρχή της ανθήσεως επιτρέπει την συγκομιδή του 10%- 30% του συνόλου των ανθέων. Είναι δυνατόν να γίνεται στα ίδια φυτά του σαμπούκου συγκομιδή ανθέων και καρπών ή να γίνεται συγκομιδή σε ορισμένα φυτά αποκλειστικά συγκομιδή ανθέων ή καρπών.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας του Καναδά, το φυτό του σαμπούκου μπορεί να αποδίδει 2-5 kg/δένδρο. Μία φυτεία που έχει πυκνότητα 130- 190 φυτά/στρέμμα μπορεί να έχει απόδοση μέχρι 10kg/φυτό σε καρπούς.
Όσον αφορά τα άνθη τα φυτά του σαμπούκου που μπορούν να συγκομισθούν ανά δένδρο ανέρχονται σε 35-50gr ξηρά άνθη / δένδρο ή 2- 2,5kg ξηρά άνθη / στρέμμα.
Οι τιμές των διαφόρων προϊόντων του σαμπούκου στον Καναδά, ενδεικτικά έχουν ως εξής:
Πρώτη ύλη
Μορφή
Τιμή πωλήσεως παραγωγού
Καρποί
Νωποί, μη βιολογικοί, για χρωστικές
0,7 €/Kg
Καρποί
Ξηροί, μη βιολογικοί, ολόκληροι ή όχι σε σακουλάκια
4-5 €/kg
Άνθη
Ξηρά, μη βιολογικά, κομμένα σε σακουλάκια
12 €/kg
Άνθη
Ξηρά, βιολογικά
12-45€/kg
Δεν έχουμε στην Ελλάδα οικονομικά στοιχεία. Αν λάβουμε υπόψη μας τα στοιχεία από τον Καναδά, τότε μπορούμε να πούμε ότι ο σαμπούκος μπορεί να δώσει παραγωγή κατά μέσο όρο 600- 1000 κιλά το στρέμμα σε καρπούς και 2 κιλά το στρέμμα ξηρά άνθη, τότε μπορεί να δώσει ένα ακαθάριστο εισόδημα 2000-2500 € το στρέμμα και καθαρό 800-1200€ το στρέμμα.
Οι μετασυλλεκτικοί χειρισμοί
Τα ξηρά άνθη που προέρχονται από βιολογικές καλλιέργειες έχουν μεγάλη ζήτηση στην αγορά φαρμακευτικών φυτών. Τα άνθη μετά την συγκομιδή τους τοποθετούνται σε χάρτινους σάκους και η αποξήρανση γίνεται ατομικά μέσα στους χάρτινους σάκους. Η θερμοκρασία αποξήρανσης είναι 27C και διαρκεί 48 ώρες. Ο αποξηραντήρας των ανθέων που χρησιμοποιείται είναι παρόμοιος με εκείνον που χρησιμοποιείται για αποξήρανση των φύλλων διαφόρων φαρμακευτικών φυτών.
Μετά την αποξήρανση, γίνεται αποχωρισμός των ανθέων από τους μίσχους τους, με τα χέρια, και ζυγίζονται χωριστά τα άνθη από τους μίσχους τους.
Οι καρποί μετά την συγκομιδή τους πρέπει να καθαρίζονται από κάθε φυτικό υπόλειμμα ή άλλο ξένο σώμα. Μετά την απομάκρυνση αυτών των σωμάτων , οι καρποί αποχωρίζονται από τους μίσχους τους.
Οι καρποί του σαμπούκου που έχουν όξινη γεύση συνήθως μεταποιούνται. Στην περίπτωση που η μεταποίηση αφορά την δημιουργία χυμού ή την παραγωγή χρωστικής ουσίας, οι καρποί ψύχονται σε θερμοκρασία που ευρίσκεται πλησίον της θερμοκρασίας καταψύξεως όπου και διατηρούνται για μία διάρκεια 7 ημερών.
Η μεταποίηση
Τα τελευταία χρόνια άρχισε να αυξάνει η ζήτηση του σαμπούκου και σε αρκετές χώρες δημιουργήθηκαν πολλά νέα προϊόντα με βάση τους καρπούς του σαμπούκου, τα οποία έχουν υψηλή διατροφική αξία.
Τέτοια προϊόντα είναι : ζελέ, σιρόπια, γλυκά, κλπ.
Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί επίσης και η αγορά για αποξηραμένους καρπούς σαμπούκου. Οι αποξηραμένοι καρποί του σαμπούκου μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή αρτοσκευασμάτων σε ανάμιξη με δημητριακά.
Οι χρωστικές ουσίες του σαμπούκου επειδή έχουν μεγάλη σταθερότητα στο ηλιακό φως και στη θερμότητα είναι πολύ ενδιαφέρουσες από πολλές βιομηχανίες τροφίμων κλπ. Υπολογίζεται ότι από 100 τόνους καρπών μπορούμε να πάρουμε 2,5 τόνους χρωστικών.
Στην αγορά των φαρμακευτικών ειδών υπάρχουν πολλά προϊόντα που έχουν σαν βάση τα άνθη και τους καρπούς του σαμπούκου, ιδίως εκείνα που προέρχονται από βιολογικές καλλιέργειες. Τέτοια προϊόντα είναι σιρόπια για καταπολέμηση του συναχιού, παστίλιες εναντίον του βήχα, διάφορα εγχύματα ανθέων, κάψουλες από καρπούς σε σκόνη, κλπ.
Οι νωποί καρποί του σαμπούκου είναι πολύ ευαίσθητοι και δεν μπορούν να διατηρηθούν για πολύ χρόνο. Απαραιτήτως πρέπει να ψύχονται μέσα στις 4 πρώτες ώρες μετά την συγκομιδή.
Η κατάψυξη πρέπει να γίνεται 5 ημέρες τουλάχιστον μετά από την ψύξη.
Τα τελευταία χρόνια κυκλοφορούν στο εμπόριο τροφίμων πολλά προϊόντα που έχουν σαν βάση τον σαμπούκο. Οι κυριότερες χώρες που καλλιεργούν τον σαμπούκο είναι η Αυστρία, η Δανία και η Ιταλία. Το 2007 η παραγωγή στην Αυστρία έφθασε τους 100000 τόνους καρπών.
Η ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΣΑΜΠΟΥΚΟΥ
Σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) οι καρποί του σαμπούκου (Sambucus nigra) έχουν υψηλή διατροφική αξία που πολλές φορές είναι υψηλότερη από άλλους μικρούς καρπούς που έχουν ευρεία κατανάλωση, κυρίως όσον αφορά την περιεκτικότητα του σε ασβέστιο, σίδηρο, φυτικές ίνες και σε βιταμίνες όπως φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα.
Οι καρποί του σαμπούκου αποτελούν πολύ καλή πηγή βιταμινών Α και C. Μία κατανάλωση 100gr καρπών καλύπτει περισσότερο από το 60% των ημερήσιων αναγκών σε αυτές. Επίσης περιεκτικότητα του σε ανθοκυάνες και σε ολικές φαινολικές ουσίες ξεπερνά εκείνες πολλών άλλων γνωστών μικρών καρπών.
Η αντιοξειδωτική δράση του σαμπούκου σε σχέση με άλλους γνωστούς καρπούς (μύρτιλλο, φράουλα, μούρα, φραμπουάζ, κ.α) είναι μεγαλύτερη
Ο σαμπούκος περιέχει μία μεγάλη ποικιλία χημικών και φαρμακευτικών ουσιών σε όλα τα μέρη τους (άνθη, καρποί, φλοιός, κλπ).
α) Τα άνθη:
  • Αιθέρια έλαια: Περιέχουν 0,03 –0,14% αιθέρια έλαια των οποίων η σύσταση είναι βουτυρώδης λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας τους σε ελεύθερα λιπαρά οξέα (66% σε παλμιτικό οξύ) και σε n-αλκάνια.
  • Φλαβονοειδή: περιέχουν 0,7-3,5% τα οποία κυρίως είναι φλαβόνες και ετεροζίδια η δε κύρια ουσία τους είναι η ρουτοζίδη (μέχρι 2,5%)
  • Παράγωγά του υδροξυκινναμικού οξέος: περιέχουν μέχρι 5,1% τέτοιου είδους ουσίες.
  • Τριτερπένια: κυρίως την α-& β –αμυρίνες (περίπου 1%) υπό μορφή εστέρων λιπαρών οξέων.
  • Τριτερπενικά οξέα: το ουρσολικό, ολεανικό και το 20-β-υδροξυουρσολικό (περίπου 0,85%)
  • Ελεύθερες στερόλες: μέχρι 0,11%
  • Τανίνες:
  • Ασβεστούχα άλατα: έχουν υψηλά ποσοστά (4-9%)
β) Οι καρποί:
  • Φλαβονοειδικά ετεροζίδια: όπως είναι η ρουτίνη, η ισοκερσιτροσίδη και η υπεροσίδη
  • Ανθοκυανικά ετεροζίδια: όπως σαμπουκίνη, σαμπουκυανίνη, χρυσανθεμίνη
  • Αιθέριο έλαιο: περίπου 0,01% αποτελείται από 34 αρωματικές συνθέσεις.
  • Σάκχαρα: περιέχουν (7,5%) κυρίως γλυκόζη και φρουκτόζη.
  • Οργανικά οξέα: κιτρικό και μηλικό οξύ.
  • Βιταμίνες: Β2 (περίπου 65mg), C (περίπου 18 mg), φολικό οξύ (17mg στα 100gr νωπών καρπών. Υπάρχουν επίσης οι βιταμίνες Α και Ρ.
  • Χρωστικές
γ) Τα φύλλα:
  • Τριτερπένια: περίπου 1%
  • Στερόλες: περίπου 1% (β-σιτοστερόλη, καμπεστερόλη, στιγμαστερόλη, χοληστερόλη)
  • Φαινολικά οξέα: περίπου 3% μαζί με τα γλυκοσίδια τους.
  • Φλαβονοειδή (κερσετίνη, ρουτίνη) & αιθέρια έλαια: μέχρι 0,10%
  • Λιπαρά οξέα
  • Πρωτείνες
  • Κυανογενετικά γλυκοζίδια
  • Βιταμίνες, αλκάνια, σακχαρόζη, ρητίνη, κλπ
δ) Ο φλοιός:
  • Τανίνες
  • Ρητίνες
  • Σαμπουνιγκρίνη
  • Σαμπουκίνη (αλκαλοειδές)
  • Άμυλο
  • Πηκτίνη
πηγή: www.symagro.com/

SHARE