-->
Φυτολόγος
fitologos.blogspot.gr
ΑΡΧΙΚΗ » , » Οργανικά λιπάσματα και λίπανση

Οργανικά λιπάσματα και λίπανση


Η οργανική ουσία του εδάφους είναι τα υπολείμματα, φυτικά και ζωικά, που βρίσκονται σε διάφορα στάδια αποσύνθεσης. Τα υπολείμματα αυτά προέρχονται από προηγούμενες καλλιέργειες, από τους μικροοργανισμούς του εδάφους καθώς και από τη προσθήκη οργανικών λιπασμάτων. Η οργανική ουσία, κάθε χρόνο μειώνεται και αν αυτή διαφορά δεν συμπληρώνεται, τότε βαθμιαία η παραγωγικότητα του εδάφους μας υποβαθμίζεται. Οι κυριότερες πηγές εμπλουτισμού του εδάφους με οργανική ουσία είναι: χρήση κοπριάς ή κομπόστ, χρήση τύρφης, η χλωρή λίπανση και η κατάλληλη αμειψισπορά. Πάμε να τα δούμε αναλυτικά..

Κοπριά

Η κοπριά προέρχεται από την ανάμιξη στερεών και υγρών περιττωμάτων ζώων μαζί με υλικό όπως σανό, άχυρο και άλλα. Η λιπαντική του αξία είναι μεγάλη αλλά εξαρτάται κυρίως από το είδος του ζώου, τις συνθήκες διατήρησης και κατάλληλης χρήσης.
Η "ώριμη" κοπριά πρέπει να περάσει τη φάση της ζύμωσης, η οποία διαρκεί 3-4 μήνες. Είναι η περίοδος που η κοπριά χωνεύεται και η χώνεψη γίνεται σε σωρούς. Για να αποφύγουμε την απώλεια αζώτου, σκεπάζουμε τον σωρό με λεπτό στρώμα χώματος και κατά διαστήματα τη βρέχουμε με υγρά απόβλητα ζώων. Αφού τη σκορπίσουμε στον κήπο μας, την παραχώνουμε με όργωμα (όσο μπορούμε) για να μην χάσει τις ιδιότητες της σαν λίπασμα. Αν το χώμα μας είναι ελαφρύ, πρέπει να τη παραχώσουμε πιο βαθιά.
Για να τη συντηρήσουμε καλά αλλά και για να χωνευτεί είναι καλό η κοπριά να είναι μέσα σε λάκκο, στον οποίο φτιάχνουμε διαδοχικά στρώματα κοπριάς (30- 40 εκατοστά) και ενδιάμεσα έχουμε λεπτά στρώματα χώματος, στα οποία σκορπάμε επιφανειακά υπερφωσφορικό λίπασμα σε ποσότητα 6-8 κιλά/ m2. Μετά το γέμισμα του λάκκου, την διαβρέχουμε με υγρά ζώων, αν μπορούμε ειδάλλως χρησιμοποιούμε διάλυμα 400 γραμ. θειικής αμμωνίας σε 10 λίτρα νερού. Μετά από 5-6 μήνες η κοπριά είναι έτοιμη για χρήση, όμως γύρω στις 15 ημέρες πριν τη χρησιμοποιήσουμε την βγάζουμε από τον λάκκο και την αφήνουμε να στεγνώσει (η κοπριά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται νωπή γιατί παράγεται αμμωνία και προκαλεί τοξικότητα). Ταυτόχρονα, την αναμιγνύουμε με υπερφωσφορικό(0-20-0) και η συνήθης ποσότητα είναι 0,015-0,20 κιλά λιπάσματος/ κιλό κοπριάς.
Η σωστή χρήση της κοπριάς βελτιώνει τις φυσικές ιδιότητες του εδάφους, τη παραγωγικότητα του και γίνεται καλύτερη αξιοποίηση των ανόργανων λιπασμάτων. Η κοπριά περιέχει αρκετό άζωτο και η χρήση της σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να κάψει τις καλλιέργειες μας και ειδικά στην αρχή της βλάστησης.

Κομπόστ

Είναι οργανικό, εδαφοβελτιωτικό, λιπαντικό και παρασκευάζεται από οργανικά υλικά. Σε σύγκριση με τη κοπριά αποδεσμεύεται πιο γρήγορα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο σαν βασικό λίπασμα αλλά και σαν συμπληρωματικό.
Υλικά που χωνεύει το κομπόστ:
Ρίζες από λαχανικά και λουλούδια, χλωρά χόρτα αλλά επειδή περιέχουν πολύ νερό και άζωτο πρέπει να χρησιμοποιούμε μικρή ποσότητα ή να τα ξηραίνουμε.
Επίσης, κλαδιά και φλούδες που πρέπει να τα κόβουμε πολύ καλά και να αναμιγνύονται με άλλα υλικά στο κομπόστ, κλαδιά και φλούδες από έλατο, πεύκο και κυπαρίσσι, με προσοχή όμως γιατί σαπίζουν δύσκολα λόγω της ρετσίνης που περιέχουν.
Φύλλα από καστανιά και καρυδιά σε μικρές ποσότητες.
Ακόμα, πριονίδια, ροκανίδια, άχυρα και ξερόχορτα πάντα μαζί με χλωρή μάζα διότι περιέχουν διοξείδιο του άνθρακα.
Υπολείμματα από φρούτα και λαχανικά, καφέ, τσάι, φλούδες από κρεμμύδια, πατάτες, καρότα όπου αποτελούν και τα βασικά υλικά του κομπόστ αφού περιέχουν βιταμίνες και ιχνοστοιχεία.
Επιπλέον, φλούδες από πορτοκάλια, μπανάνες, λεμόνια, διάφορα μάλλινα, τρίχες, στάχτη (περιέχει κάλιο), μαραμένα λουλούδια.
Τέλος, κοπριά από ζώα στάβλου (μικρές ποσότητες ή ραντισμένα με νερό), κρεατικά, ψαρικά και άλλα αποφάγια της κουζίνας, αφού τα έχουμε βράσει!
Εντελώς ακατάλληλα υλικά για κομπόστ είναι οι πέτρες, μέταλλα, πλαστικό, γυαλί, λάδι και χρώματα.

Κόβουμε τα υλικά σε όσο πιο μικρά κομμάτια γίνεται, απλώνουμε κλαδιά πάνω στο χώμα, απλώνουμε τα υλικά ανακατεμένα σε λεπτά στρώματα και τα καταβρέχουμε με τσουκνιδόζουμο αραιωμένο 1:10. Τα τελευταία χρόνια, χρησιμοποιείται για γρήγορο σάπισμα μια σκόνη, η Fertozan που περιέχει μικρόβια τα οποία ενεργοποιούνται όταν τα ρίξουμε στο κομπόστ.
Η θέση του κομπόστ στον κήπο μας: πρέπει από την αρχή να έχουμε αποφασίσει τη μόνιμη θέση του γιατί δεν γίνεται να το μετακινούμε, να γνωρίζουμε τι είδους κομπόστ θέλουμε και ποιες- πόσες ουσίες θα χρησιμοποιήσουμε. Το κομπόστ δεν μπορεί να βρίσκεται στο κέντρο του κήπου μας γιατί μας εμποδίζει, οπότε προτιμάμε τις γωνίες του κήπου που δεν μας χρησιμεύουν κάπου. Όμως, στη γωνία αυτή θα ήταν καλό να υπάρχει ένας θάμνος ή ένα δέντρο για να ρίχνει τη σκιά του στο κομπόστ, τουλάχιστον το απόγευμα γιατί αλλιώς οι οργανικές ουσίες θα μετατραπούν σε "φωλιά" ανεπιθύμητων επισκεπτών και είναι κάτι που δεν το θέλουμε. Από κει και πέρα, για καλλωπιστικούς λόγους, μπορούμε να φυτέψουμε κάποια φυτά πολυετή ή θάμνους για να προστατεύεται το κομπόστ μας από τον αέρα. Αν και όταν αρχίσει η κακοσμία ρίχνουμε λίγη σβησμένη άσβεστο σε σκόνη ή μπορούμε να σκεπάσουμε το κομπόστ με πλαστικό υλικό, σκούρου χρώματος, για να διατηρηθεί η θερμοκρασία σταθερή. Τα καλοκαίρια το καταβρέχουμε με νερό για να έχουμε την υγρασία που απαιτείται και για αερίζεται σωστά ανοίγουμε μια τρύπα στο κέντρο του κομπόστ, με κοντάρι σκούπας ή με ότι άλλο σας βρίσκετε, και βάζουμε πλαστικό σωλήνα, που του έχουμε κάνει τρυπίτσες με τρυπάνι, μήκους 80-100 εκατοστών και διαμέτρου 12 εκατοστά.
Υπάρχουν κομποστοποιητές στην αγορά και οι τιμές τους κυμαίνονται από 50 ευρώ μέχρι 110 ευρώ. Υπάρχουν και άλλοι πιο ακριβοί αλλά δεν νομίζω ότι χρειάζεται...

Διαδικασία κομποστοποίησης: αρχικά οι μικροοργανισμοί διασπούν ουσίες, όπως τις πρωτεΐνες, τα αμινοξέα, τα λίπη και τους υδατάνθρακες. Μετά από 3-4 μέρες η θερμοκρασία έχει φτάσει στους 600C, όπου και συνεχίζεται η διαδικασία της αποσύνθεσης από τους μικροοργανισμούς. Στη φάση αυτή είναι απαραίτητο ένα θερμόμετρο εδάφους για τη σωστή παρακολούθηση της θερμοκρασίας στο εσωτερικό του κομπόστ. Ύστερα από 3-4 εβδομάδες η θερμοκρασία πέφτει στους 500C και βλέπουμε στο κομπόστ ίνες λευκές, που δεν είναι τίποτα άλλο από μύκητες. Με το πέρας αυτών των εβδομάδων την εμφάνιση τους κάνουν οι γαιοσκώληκες που είναι ο μεγαλύτερος και σπουδαιότερος αντιπρόσωπος των ωφέλιμων του εδάφους. Η έλλειψη οξυγόνου προκαλεί σαπίλα με άσχημη μυρωδιά, όταν έχουμε περίσσεια νερού.

Είναι έτοιμο το κομπόστ;
 Ένα τεστ που μας έμαθαν στη σχολή ήταν το εξής: σε ένα τετράγωνο κουτί από φελιζόλ ή παλιό πιάτο βαθύ βάζουμε κοσκινισμένη κοπριά από το κομπόστ, το καταβρέχουμε και στη συνέχεια φυτεύουμε σπόρους κάρδαμου (φυτρώνει γρήγορα και είναι δείκτης ακραίων φαινομένων) και τους σκεπάζουμε με ένα λεπτό στρώμα κοπριάς. Το τοποθετούμε σε ζεστό μέρος και το σκεπάζουμε με γυαλί ή με κάποιο διαφανές πλαστικό για να μην χάνεται η υγρασία. Σε περίπτωση που το κομπόστ είναι έτοιμο, μετά από 3-4 μέρες οι σπόροι του κάρδαμου θα έχουν φυτρώσει, θα είναι πράσινοι και ζωηροί. Εάν όμως φυτρώσουν και είναι με αραιά και κίτρινα φυλλαράκια, τότε το κομπόστ δεν είναι έτοιμο και πρέπει να περιμένουμε και άλλο...


Τύρφη

Η τύρφη είναι οργανικό υλικό που περιέχει σε ξηρή μορφή πάνω από 50% οργανική ουσία. Το χρησιμοποιούμε σαν εδαφοβελτιωτικό αλλά και σαν υπόστρωμα για τη παρασκευή κομπόστ. Την διακρίνουμε σε μαύρη και ανοιχτού χρώματος. Η μαύρη τύρφη έχει ph 5,1-6,1 και προσφέρει στο έδαφος καλή στράγγιση και καλό αερισμό. Είναι κατάλληλη κυρίως για ανθοκομικά και οπωροκηπευτικά και μπορεί να αντικαταστήσει τη κοπριά σε ποσότητα 3-4 φορές μεγαλύτερη. Η τύρφη ανοιχτού χρώματος χρησιμοποιείται στα ανθοκομικά αλλά σε γλάστρα αλλά και ως ύλη στη παρασκευή κομπόστ.

Χλωρή λίπανση

Τι είναι χλωρή λίπανση; Είναι η ενσωμάτωση φυτών στη καλλιέργεια μας με σκοπό να βελτιώσουμε το έδαφος μας. Συνήθως τα φυτεύουμε το φθινόπωρο. Φυτά που χρησιμοποιούνται για χλωρή λίπανση είναι τα κουκιά, ο βίκος, το ετήσιο τριφύλλι κ.α. Ο βίκος είναι κατάλληλος για ασβεστούχα εδάφη, τα κουκιά για ασβεστούχα και βαριά εδάφη και η σπορά γίνεται το φθινόπωρο, το ετήσιο τριφύλλι κάνει για ελαφρά εδάφη και σπέρνεται τέλος καλοκαιριού. Για να λειτουργήσει η χλωρή λίπανση προς όφελος των φυτών μας θα πρέπει να ποτίζουμε λίγο παραπάνω, ειδικά σε περιοχές που δεν βρέχει πολύ, γιατί υπάρχει η πιθανότητα να προκληθεί οξύτητα στο έδαφος.
Τη χλωρή λίπανση μπορείτε να την έχετε εσείς που έχετε κήπους αλλά και μέσα στις γλάστρες σας μπορείτε να φυτέψετε, όχι πολλά όμως... και η γλάστρα να είναι το μεγάλο μέγεθος...

Αμειψισπορά

Είναι η εναλλαγή καλλιεργειών με σκοπό να διατηρήσουμε την οργανική ουσία αλλά και τις φυσικές ιδιότητες του εδάφους μας. Μπορεί να εφαρμοστεί σε κήπο και χωράφι πιο εύκολα αλλά για εσάς που έχετε γλάστρες σε μπαλκόνι δεν νομίζω ότι μπορείτε...
Σημαντικό ρόλο στην αμειψισπορά παίζουν γενικά η λίπανση αλλά και η καλλιέργεια που είχαμε πριν. Σε ένα σωστό πρόγραμμα αμειψισποράς πρέπει να περιλαμβάνουμε φασόλια, βίκο, κουκιά, τριφύλλι κ.α.(τα γνωστά μας ψυχανθή). Υπάρχουν τρεις βασικές ομάδες που πρέπει να εναλλάσσουμε στο έδαφος: 1. τα φυτά συσσώρευσης που είναι τριφύλλι, μηδική και γενικά τα ψυχανθή διότι επιδρούν θετικά στη παραγωγική ικανότητα του εδάφους, 2. τα φυτά αδρανή, που είναι τα δημητριακά και τα αξιοποιούμε σε μεταβατική περίοδο και 3. τα φυτά καταναλωτές που είναι τα κηπευτικά, το καλαμπόκι, το βαμβάκι κ.α. Να έχετε υπόψη ότι η αμειψισπορά συμβάλει και στη βιολογική καταπολέμηση εχθρών και ασθενειών.
Ένα παράδειγμα αμειψισποράς είναι το εξής:
1ος χρόνος: φασόλι, μπιζέλι, αγγούρι, πράσο, σέλινο, σπανάκι, τομάτα, κρεμμύδι
2ος χρόνος: λάχανο, κουνουπίδι, ραπανάκι
3ος χρόνος: πατάτα, σέλινο, καρότο, τεύτλο
Δεν τα βάζουμε όλα ταυτόχρονα, ένα με δύο από κάθε χρονιά...
SHARE